ALS-FTD Spektrumu Kapsamında SOD1-ALS’nin Bilişsel ve Davranışsal Profili: Sistematik Bir Derleme

Doktor Özeti: Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS)Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS)Amyotrofik lateral skleroz (ALS), beyin ve omurilikteki motor sinir hücrelerinin (nöronlar) kaybı sonucu gelişen, kaslarda güçsüzlük, erime (atrofi) ve istemli hareket kaybına yol açan ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır., özellikle SOD1 mutasyonuSOD1 MutasyonuSüperoksit dismutaz 1 geninde meydana gelen ve ALS'nin ailesel formlarında sıkça görülen genetik değişiklik. ile ilişkili formu, geleneksel olarak sadece motor semptomSemptomBir hastalığın veya durumun belirtisi.larla karakterize bir hastalık olarak kabul edilmekteydi. Bu sistematik derlemeSistematik DerlemeBelirli bir klinik soruya yanıt vermek amacıyla, ilgili tüm bilimsel kanıtların kapsamlı, şeffaf ve tekrarlanabilir bir şekilde toplanması, değerlendirilmesi ve sentezlenmesi süreci., bu paradigmayı sorgulayarak SOD1-ALSSOD1-ALSSüperoksit dismutaz 1 genindeki mutasyonlar sonucu gelişen, ALS'nin genetik bir formu. hastalarında kognitif ve davranışsal tutulumun varlığını ortaya koymaktadır. PRISMA kılavuzlarına uygun olarak yapılan PubMed taraması sonucunda 17 çalışma incelenmiş ve 222 SOD1 varyantVaryantBir genin veya DNA dizisinin popülasyonda görülen, normalden farklı olan bir versiyonu veya formu. Genetik varyantlar hastalık riskini veya seyrini etkileyebilir.ı olan hasta değerlendirilmiştir. İncelenen hastaların üçünde frontotemporal demans (FTD)Frontotemporal Demans (FTD)Beynin ön (frontal) ve yan (temporal) loblarındaki sinir hücresi kaybı sonucu oluşan, kişilik, davranış ve dil yetilerinde bozulma ile seyreden bir demans türü. tanı kriterleri karşılanırken, daha büyük bir oranda yürütücü işlevYürütücü işlevPlanlama, odaklanma ve görevleri tamamlama gibi bilişsel süreçleri kapsayan yetiler. bozukluğu, dil bozukluğu ve çalışma belleği gerilemesi dahil olmak üzere çok alanlı kognitif defisitlerKognitif DefisitlerDikkat, hafıza, dil, problem çözme gibi zihinsel işlevlerdeki bozukluklar veya yetersizlikler. gözlenmiştir. ApatiApatiİlgi, duygu veya motivasyon eksikliği ile karakterize davranışsal bozukluk., duygusal değişkenlik ve zihinsel katılık gibi davranışsal bozuklukDavranışsal BozuklukKişinin düşünme, karar verme, sosyal etkileşim ve duygusal düzenleme gibi alanlarda yaşadığı işlevsel zorluklar veya değişiklikler.lar da belirgin olarak saptanmıştır. Tarihsel olarak SOD1 mutasyonlarıSOD1 mutasyonlarıSüperoksit dismutaz 1 (SOD1) genindeki genetik değişiklikler, ailesel ALS'nin önemli bir nedeni.nın kognitif ağları tamamen koruduğu varsayımı, muhtemelen ince belirtilerin yeterince tanınmamasından ve önceki tarama araçlarının sınırlı hassasiyetinden kaynaklanmaktadır. Bu bulgular, SOD1-ALSSOD1-ALSSüperoksit dismutaz 1 genindeki mutasyonlar sonucu gelişen, ALS'nin genetik bir formu.'de kognitif ve davranışsal tutulumun olabileceğini ve fenotipFenotipBir hastalığın farklı klinik sunumları veya alt tipleri, burada ALS'nin başlangıç bölgesine göre (bulbar, üst ekstremite, alt ekstremite) ayrımı.in oldukça heterojenHeterojenÇeşitli bileşenlerden veya öğelerden oluşan; tıpta, birden fazla nedeni veya klinik sunumu olan bir hastalık veya durum için kullanılır. olduğunu göstermektedir. Nöropsikolojik test skorlarındaki ince farklılıklardan formal FTD tanısına kadar değişen şiddetlerdeki tutulumu kapsayan mevcut kanıtlar, tek tip bir kognitif sendromdan ziyade olası varyantVaryantBir genin veya DNA dizisinin popülasyonda görülen, normalden farklı olan bir versiyonu veya formu. Genetik varyantlar hastalık riskini veya seyrini etkileyebilir.-spesifik fenotipFenotipBir hastalığın farklı klinik sunumları veya alt tipleri, burada ALS'nin başlangıç bölgesine göre (bulbar, üst ekstremite, alt ekstremite) ayrımı.lere işaret etmektedir. Bu hasta popülasyonunda rutin çok alanlı kognitif tarama kritik öneme sahiptir. Kognitif ve davranışsal özelliklerin doğru bir şekilde tanımlanması, daha doğru hastalık evrelemesi, klinik ilerlemenin daha iyi izlenmesi ve kişiselleştirilmiş bakım stratejilerinin uygulanması için elzemdir.

Önemli Bulgular: SOD1-ALSSOD1-ALSSüperoksit dismutaz 1 genindeki mutasyonlar sonucu gelişen, ALS'nin genetik bir formu.'nin geleneksel olarak sadece motor bir hastalık olduğu görüşü, kognitif ve davranışsal tutulumun da görülebileceği yönünde değişmektedir. SOD1-ALSSOD1-ALSSüperoksit dismutaz 1 genindeki mutasyonlar sonucu gelişen, ALS'nin genetik bir formu. hastalarında frontotemporal demans (FTD)Frontotemporal Demans (FTD)Beynin ön (frontal) ve yan (temporal) loblarındaki sinir hücresi kaybı sonucu oluşan, kişilik, davranış ve dil yetilerinde bozulma ile seyreden bir demans türü. tanı kriterlerini karşılayan vakalar ve daha geniş bir yelpazede çok alanlı kognitif defisitlerKognitif DefisitlerDikkat, hafıza, dil, problem çözme gibi zihinsel işlevlerdeki bozukluklar veya yetersizlikler. (yürütücü işlevYürütücü işlevPlanlama, odaklanma ve görevleri tamamlama gibi bilişsel süreçleri kapsayan yetiler. bozukluğu, dil bozukluğu, çalışma belleği gerilemesi) saptanmıştır. ApatiApatiİlgi, duygu veya motivasyon eksikliği ile karakterize davranışsal bozukluk., duygusal değişkenlik ve zihinsel katılık gibi davranışsal bozuklukDavranışsal BozuklukKişinin düşünme, karar verme, sosyal etkileşim ve duygusal düzenleme gibi alanlarda yaşadığı işlevsel zorluklar veya değişiklikler.lar SOD1-ALSSOD1-ALSSüperoksit dismutaz 1 genindeki mutasyonlar sonucu gelişen, ALS'nin genetik bir formu. hastalarında belirgin olarak gözlenmektedir. SOD1-ALSSOD1-ALSSüperoksit dismutaz 1 genindeki mutasyonlar sonucu gelişen, ALS'nin genetik bir formu.'deki kognitif ve davranışsal tutulumun şiddeti, ince nöropsikolojik farklılıklardan formal FTD tanısına kadar geniş bir heterojeniteHeterojeniteAynı tanıya sahip hastalar arasında klinik belirtiler, ilerleme hızı ve tedaviye yanıt açısından görülen çeşitlilik ve farklılık durumu. göstermektedir. SOD1-ALSSOD1-ALSSüperoksit dismutaz 1 genindeki mutasyonlar sonucu gelişen, ALS'nin genetik bir formu. tanısı alan hastalarda rutin çok alanlı kognitif tarama, hastalığın doğru evrelemesi, ilerlemenin izlenmesi ve kişiselleştirilmiş bakım stratejilerinin uygulanması için kritik öneme sahiptir.